SORU VE CEVAPLARLA KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ
Çin Halk Cumhuriyeti’nin Vuhan kentinde ortaya çıkan ve birçok ülkeye yayılan Koronavirüs (COVID-19) salgını nedeniyle birçok işletme çalışmasını durdurmuş veya süresini kısaltmıştır. İşletmelerin çalışmalarını durdurduğu veya çalışma süresini azalttığı durumlarda gerek işverenlerin gerekse çalışanların zararlarını en aza indirmek için kısa çalışma ödeneği müessesesinden faydalanılabilir. Bu yazımızda soru ve cevaplarla kısa çalışma ödeneği hakkında açıklamalarda bulunacağız.
Soru 1: Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği ile ilgili düzenlemeler nerede yapılmıştır?
Cevap 1: Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği ile ilgili düzenlemeler 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Ek-2’nci maddesinde yer almaktadır. Ayrıca Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelikte de konu ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir.
Soru 2: Kısa çalışma nedir?
Cevap 2: Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelikte kısa çalışma, üç ayı geçmemek üzere 4447 sayılı Kanunun Ek-2’nci maddesinde sayılan gerekçelerle, işyerinde uygulanan çalışma süresinin işyerinin tamamında veya bir bölümünde geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya süreklilik koşulu aranmaksızın en az dört hafta süreyle faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması olarak tanımlanmıştır.
Soru 3: 4447 sayılı Kanunun Ek-2’nci maddesinde sayılan kısa çalışma gerekçeleri nelerdir?
Cevap 3: 4447 sayılı Kanunun Ek-2’nci maddesinde sayılan kısa çalışma gerekçeleri şunlardır;
Genel Ekonomik Kriz: Ulusa ve uluslararası ekonomide ortaya çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip sarstığı durumlardır.
Bölgesel Kriz: Ulusal ve uluslararası olaylardan dolayı belli bir il veya bölgede faaliyette bulunan işyerlerinin ekonomik olarak ciddi şekilde etkilenip sarsıldığı durumlardır.
Sektörel Kriz: Ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olaylardan doğrudan etkilenen sektörler ve bunlarla bağlantılı diğer sektörlerdeki işyerlerinin ciddi anlamda sarsıldığı durumlardır.
Zorlayıcı Sebepler: İşverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumlardır.
Soru 4: Koronavirüs (Covid-19) salgını 4447 Sayılı Kanun kapsamında kısa çalışma gerekçesi midir?
Cevap 4: Koronavirüs (Covid-19) salgını, İŞKUR Yönetim Kurulu’nca alınan karar kapsamında, Koronavirüsün (Covid-19) olası etkileri dikkate alınarak “dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumlardan ileri gelen zorlayıcı sebep” olarak kısa çalışma gerekçesidir.
Soru 5: Kısa çalışma kapsamında ne gibi avantajlar sağlanmaktadır?
Cevap 5: Kısa çalışma kapsamında aşağıdaki avantajlar sağlanır;
- İşçilere kısa çalışma ödeneği ödenir
- Genel sağlık sigortası primi ödenir
Soru 6: Kısa çalışma uygulamasının şartları nelerdir?
Cevap 6: İşverenin, genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki çalışma süresinin önemli ölçüde azaldığı veya durduğu yönünde İŞKUR’a başvuruda bulunması ve İş Müfettişlerince yapılan uygunluk tespiti sonucu işyerinin bu durumlardan etkilendiğinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Soru 7: İşçinin Kısa Çalışma Ödeneğinden yararlanmasının şartları nelerdir?
Cevap 7:
– İşverenin kısa çalışma talebinin iş müfettişlerince yapılacak inceleme sonucu uygun bulunması
– İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 60 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yıl içinde en az 450 gün süreyle adına işsizlik sigortası primi ödenmiş olması
– İş müfettişlerince yapılacak inceleme sonucu kısa çalışmaya katılacaklar listesinde işçinin bilgilerinin bulunması
Soru 8: İşçiler kısa çalışma talebinde bulunabilir mi?
Cevap 8: Kısa çalışma başvuruları, işçiler adına işverenler tarafından yapılır. İşçiler kısa çalışma talebinde bulunamaz.
Soru 9: Kısa çalışma talebi başvurusunda hangi belgeler aranır?
Cevap 9: Başvuru formu ekinde uygunluk tespiti yapılması amacıyla talep edilecek başlıca belgeler şunlardır;
- İşverenin Kısa Çalışma Talebine İlişkin Gerekçeli ve Yazılı Beyanı,
- Ücret Bordroları,
- İşçi Ücretlerinin ve Bununla İlgili Sigorta Primi ve Vergi Kesintilerinin Ödendiğini Gösteren Kayıtlar,
- Kısa Çalışma Uygulanan/Talep Edilen Döneme Ait Çalışma Sürelerini Gösteren ve İşçi İmzalarını İçeren Belgeler (Puantaj Kayıtları, İşçi Takibinin Yapıldığı Elektronik Dökümler vb.),
- Cari Yıl ve Bir Önceki Yıla Ait; Geçici Gelir Beyannameleri ile Tasdikli Mali Tabloların Kayıtları, Üretimde Meydana Gelen Artış ve Azalış Miktarlarını Gösteren Belgeler veya Aynı Döneme Ait Söz Konusu Bilgileri İçerir Nitelikte Düzenlenmiş Tasdikli Bir Mali Analiz Raporu,
- Alınan ve İptal Edilen Siparişlere ve Sözleşmelere İlişkin Belgeler, • Varsa Faaliyetin Kısmen ya da Tamamen Durduğuna İlişkin Belgeler,
- Varsa İşyerindeki Toplu İş Sözleşmesi Tarafı Sendika ile Kısa Çalışma Uygulanmasına İlişkin Düzenlenmiş Protokol,
- Varsa Yangın, Deprem, Sel, Su Baskını, Salgın Hastalıklar Gibi Mücbir Sebeplerin Varlığını Gösteren Belgeler,
- Varsa Konuya İlişkin Diğer Belgeler.
Soru 10: Koronavirüs salgını nedeniyle kısa çalışma talebi nasıl yapılır?
Cevap 10: Koronavirüsten olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işveren, buna ilişkin kanıtlarla birlikte Kısa Çalışma Talep Formu ile kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren listeyi bağlı olduğu İŞKUR biriminin elektronik posta adresine, elektronik posta göndermek suretiyle kısa çalışma başvurusu yapabilecektir. (https://iskur.gov.tr/isveren/kisa-calisma-odenegi/)
İşverenlere başvurusunun alındığı yine aynı yolla en kısa sürede bildirilecek ve başvurular uygunluk tespiti amacıyla Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilecektir.
Soru 11: Koronavirüs salgını nedeniyle yapılan kısa çalışma talebi nasıl değerlendirilir?
Cevap 11: Koronavirüs salgını nedeniyle yapılan kısa çalışma talepleri Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’nca alınan kararlar uyarınca aşağıdaki süreçler izlenerek değerlendirilecektir.
- Tüm incelemeler mahalline gidilmeksizin Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’nda veya Grup Başkanlıklarında sadece ilgili başvuru evrakı ve ekleri üzerinden ve tespit tutanağı düzenlenmeksizin gerçekleştirilecektir.
- İnceleme sürecinde başvuru evraklarında eksiklik olduğunun değerlendirilmesi halinde, ivedilikle işverenler ile irtibata geçilerek, söz konusu eksik evrakların elektronik ortamda intikal ettirilmesi istenecek ve inceleme evrak bazında ivedilikle tamamlanacaktır.
- Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından faaliyeti durdurulan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti incelemelerinde, işyerlerinin sadece bu kapsamda olup olmadığına ilişkin belgeler yeterli olacaktır.
- İşverenlerin yönetimsel kararları çerçevesinde faaliyeti durdurulan veya azaltılan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti incelemelerinde ise, durumu ortaya koyacak ilgili belgeler yeterli olacaktır.
- Uygunluk tespitine ilişkin olarak Bakanlığın İş Müfettişlerince rapor niteliğinde yazı düzenlenecektir. Söz konusu yazı ve ekleri, İŞKUR İl Müdürlüklerine KEP adresi üzerinden elektronik ortamda gönderilecek olup ıslak imzalı hali ise işyerlerinin dosyasında muhafaza edilmek üzere bilahare gönderilecektir.
- Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından faaliyeti durdurulan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti işlemi, Kanunda düzenlenen asgari ve azami süreler ile birlikte, idari tasarrufun süresi ile sınırlı olup idari tasarrufun sona ermesi ile kısa çalışma uygulaması da kendiliğinden sona erecektir.
Soru 12: Koronavirüs nedeniyle kısa çalışma talebinde bulunan işyerleri değerlendirme sonucunu nasıl öğrenirler?
Cevap 12: Koronavirüsten olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işverenlere başvurularının sonucu, elektronik posta yoluyla taleplerini gönderdikleri adrese yapılacaktır. Talebi uygun bulunan işverenler, Kurumca bildirilen sürede Kısa Çalışma Bildirim Listesini güncelleyerek başvuru yaptıkları İŞKUR biriminin elektronik posta adresine gönderecektir.
Soru 13: İşçilere ne kadar kısa çalışma ödeneği ödenir?
Cevap 13: Günlük kısa çalışma ödeneği, sigortalının son 12 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemez.
Soru 14: Kısa çalışma ödeneği ne zaman ve nasıl ödenir?
Cevap 14: Kısa çalışma ödeneği, işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde çalışılmayan süreler için, işçinin kendisine ve aylık olarak her ayın beşinde ödenir. Ödemeler PTT Bank aracılığı ile yapılmaktadır.
Soru 15: Kısa çalışma süresince kısa ve uzun vadeli sigorta primleri ödenir mi?
Cevap 15: İşçinin kısa çalışma ödeneği aldığı süre için genel sağlık sigortası primleri ödenmektedir. Söz konusu dönemde kısa ve uzun vadeli sigorta primleri aktarılmaz.
Soru 16: Kısa çalışma uygulamasından vazgeçilmesi durumunda ne yapılmalıdır?
Cevap 16: İşverenin, kısa çalışma uygulaması devam ederken, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi halinde durumu İŞKUR birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı işçi sendikasına ve işçilere altı işgünü önce yazılı olarak bildirmesi zorunludur.
Soru 17: İşveren veya işçinin hatalarından ötürü fazla veya yersiz ödenen ödemelerin tahsili nasıl olur?
Cevap 17: İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden, işçinin kusurundan kaynaklanan fazla ödemeler ise yasal faizi ile birlikte işçiden tahsil edilir.
